De 7 denkfouten bij jaloezie
1. Filteren
Maar naar één element van de situatie kijken, terwijl je andere dingen negeert. Je let alleen op hoe gezellig iemand het heeft met die ander. Dat die zich ook aan die ander ergert, valt je niet op. Filteren doen jaloerse mensen ook met betrekking tot hun ‘rivaal’: ze zien alleen hoe mooi, slim of succesvol die ander is. Van zichzelf zien ze vooral negatieve eigenschappen.
Wat te doen?
Jezelf erop betrappen dat je als gevolg van jaloezie aan het filteren bent, is vaak al genoeg om ervoor te zorgen dat je je blik verruimt. Richt je aandacht bewust op andere aspecten van de situatie, zie bijvoorbeeld hoe verveeld je partner kijkt als hij met zijn ex praat.
Bedenk je dat anderen, net als jij, sterke en zwakke kanten hebben. Misschien is de ander wel jaloers op jouw sterke kanten of onzeker over zijn/haar zwakke plekken. Maak eens een lijstje van al je positieve eigenschappen.
2. Projectie
Jaloerse mensen denken te weten wat hun partner denkt. Projectie ontstaat omdat mensen denken dat de partner hun negatieve zelfbeeld deelt. Ze vinden zichzelf niet de moeite waard, denken dat de partner dat ook niet vindt. Projectie kan ook ontstaan omdat je zélf weleens gevoelens voor een ander koestert en daardoor denkt dat je partner dat ook doet.
Wat te doen?
De beste remedie om jaloezie door projectie tegen te gaan, is expliciet zijn. Toets je voorbarige conclusies door goed te kijken en te luisteren: wat gebeurt er nu echt? Klopt het wel wat je denkt? Blijft het onduidelijk, vraag het dan aan je partner. Onderwerp de partner niet aan een kruisverhoor, een gerichte vraag is vaak al genoeg om duidelijkheid te krijgen. Besef ook dat het gaat om je eigen gedachten, niet om die van je partner.
3. Alles op jezelf betrekken
Jaloerse mensen hebben de neiging om het gedrag van hun partner op zichzelf te betrekken. Ook de eigenschappen van rivalen betrekken ze op zichzelf. Die ander is niet alleen mooi of succesvol, maar ook nog eens mooier en succesvoller dan zij zelf zijn.
Wat te doen?
Besef dat deze denkfout te maken heeft met je eigen onzekerheid.
4. Romantisch denken
Jaloerse mensen hebben superromantische gedachten die de jaloezie flink kunnen aanwakkeren. Ze denken bijvoorbeeld ‘Je kunt maar van één persoon tegelijk houden’ of ‘Als je echt van iemand houdt, heb je alleen maar oog voor die persoon.’ In dat laatste geval zul je al jaloers zijn als je partner alleen maar even naar een ander kijkt.
Wat te doen?
Superromantisch denken kun je tegengaan door te constateren dat het niet realistisch is. Adopteer een meer nuchtere kijk op de liefde.
5. Catastrofaal denken
Jaloerse mensen verwachten het ergste, zelfs bij onschuldige handelingen als een blik of opmerking van hun partner.
Wat te doen?
Catastrofaal denken ga je tegen door de rampgedachten uit te dagen. Verzamel eerst argumenten voor de rampgedachte, en daarna tegen. Leg de argumenten naast elkaar, en je krijgt een veel genuanceerder beeld. Ga ook na wat je zou kunnen doen als echt het ergste gebeurt. Wat zijn de praktische en emotionele gevolgen? Hoe zou je die kunnen ondervangen? Als je een noodplan hebt, hoef je je minder zorgen te maken en vermindert je jaloezie.
6. Jaloers door negatief zelfbeeld
Door hun negatieve zelfbeeld denken jaloerse mensen dat hun partner er vroeg of laat toch wel vandoor gaat met een ander; iedereen is tenslotte leuker dan zijzelf. Daarnaast geloven ze niet dat ze andere mensen, onder wie hun partner, kunnen vertrouwen. Ze denken bijvoorbeeld al snel ‘Anderen laten je op den duur toch in de steek.’
Wat te doen?
Negatieve overtuigingen over vertrouwen stammen voor een groot deel uit de jeugd. Breng deze ideeën eens in kaart en denk na over hun oorsprong. Is je vertrouwen in anderen bijvoorbeeld geschaad omdat je gepest werd op school, of omdat je niet werd getroost toen je zo hard was gevallen? Ervaar je daardoor jaloezie in de liefde? Besef dat deze ervaringen losstaan van je huidige partner en relatie en treed de liefde met een meer open vizier tegemoet. Durf te geloven in andere mensen.
7. De foutieve oorzaak
Jaloerse mensen geven voor hun eigen gedrag vaak een andere verklaring, dan voor hetzelfde gedrag van hun partner. Komt hun partner te laat thuis, dan komt dat doordat hij/zij zich niet kon losmaken van die aantrekkelijke collega.
Kom je zelf te laat thuis, dan kwam dat doordat een collega op het laatste moment nog begon te zeuren en is er geen reden om jaloers te zijn.
Wat te doen?
De denkfout van de foutieve oorzaak kun je tegengaan door kritisch te kijken naar de verklaring voor je partners gedrag. Was het echt de ‘schuld’ van je partner? Had hij/zij iets kunnen doen om het te voorkomen? In hoeverre droegen andere mensen of omstandigheden bij aan wat er gebeurde? Hoe gebeurde dat? Hoe zou iemand anders denken over het gedrag van je partner? Kortom: leg de verantwoordelijkheid waar deze hoort.